46; 5

PSYCHIATRIA POLSKA 2012; VOL. 46, NR. 5

READ ABSTRACTS IN 4 languages:

English & Polish abstracts - below

French - click here
       Russian - click here

German - click here



FREE ACCESS TO SELECTED ENGLISH FULLTEXTS

Psychiatria Polska
2012, tom XLVI, numer 5

731-742
Edward Kowalczyk, Marcin Kura
Wpływ stresu związanego ze skokami spadochronowymi na stężenie ACTH i kortyzolu w surowicy krwi
ENGLISH FULLTEXT An influence of mental stress, related to parachute jumping, on ACTH and cortizol hormones concentration in blood serum
Streszczenie
Cel. Celem badań własnych była ocena wpływu skoków spadochronowych na stężenie hormonów: kortykotropiny i kortyzolu u żołnierzy zawodowych wojsk powietrzno-desantowych.
Metoda. Badanie przeprowadzono u 46 żołnierzy zawodowych 16 Batalionu Powietrzno-Desantowego, pacjentów ambulatorium z Izbą Chorych – SPZOZ JW. 4495, mężczyzn w wieku od 20 do 45 lat, zdrowych – dopuszczonych do wykonywania skoków spadochronowych w jednostkach powietrzno-desantowych. Żołnierze zostali podzieleni na grupy odpowiadające wiedzy i doświadczeniu w wykonywaniu skoków. W ciągu eksperymentu od badanych trzykrotnie została pobrana krew żylna obwodowa celem wykonania oznaczeń stężeń hormonów ACTH i koryzolu – w dzień  wolny od skoków, w dniu skoku i 24h po skoku. Dodatkowo celem oszacowania poziomu napięcia emocjonalnego i stresu psychicznego w każdej fazie eksperymentu przeprowadzone zostały wśród badanych ankiety personalne  w oparciu o STAI.
Wyniki. Otrzymane wyniki wskazują na wpływ stresu psychicznego związanego ze skokami spadochronowymi na stężenie hormonów ACTH i kortyzolu zależny od doświadczenia badanej grupy w spadochroniarstwie.
Summary
Aim. The purpose of this research was to estimate an influence of parachute jumps on the level of ACTH and cortizol hormones among professional soldiers from air-borne forces.
Methods. The investigation was carried out on 46 professional soldiers from 16 Air-Borne Battalion, patients of the outpatient department – SPZOZ JW. 4495, men at 20 to 45 age, healthy – admitted to parachute jumping in air-borne forces. They were divided into groups according to their knowledge and an experience in parachuting. Venous blood samples were taken to examine the level of ACTH and cortizol hormones three times during experiment: on a free day, day of parachute jumping and 24hrs after jump. Additionally in order to estimate the level of nervous tension and mental stress, in every stage of the experiment, personal questionnaires in accordance with STAI were carried out.
Results. The results show the influence of psychological stress related to parachute jumps on the level of ACTH and cortizol hormones depending on experience in parachuting.
Słowa klucze: ACTH, kortyzol, stres psychiczny
Key words: ACTH, cortizol, psychological stress


743-756
Barbara Zawadzka, Magdalena Byrczek
Kształtowanie perspektywy temporalnej jako aspekt adaptacji do choroby i leczenia. Analiza oparta na badaniach chorych leczonych nerkozastępczo
ENGLISH FULLTEXT The formation of a temporal perspective as an aspect of adaptation to disease and treatment. Analysis based on studies of renal replacement therapy patients
Streszczenie
Czas jest ważnym składnikiem rzeczywistości człowieka.  Uwzględniając jego istnienie jako mechanizmu regulacji podjęto próbę wyjaśnienia związków miedzy perspektywą temporalną a wybranymi wskaźnikami psychologicznego funkcjonowania ludzi chorych somatycznie. Oparto się na założeniu, że fakt zachorowania na nieuleczalną chorobę zmienia  bieg życia człowieka. Proces adaptacji zachodzący w trakcie przewlekłego leczenia jest czynnikiem wywołującym zmiany sposobu percepcji siebie i świata.
Metoda. Przebadano 90 pacjentów Kliniki Nefrologii CMUJ i ŚLAM. Zastosowano następujące techniki badawcze: Kwestionariusz Nadziei Podstawowej (BHI-12), Skala Akceptacji Choroby (AIS), Skala Depresji Becka, Kwestionariusz Percepcji Czasu (ZTPI).    
Wyniki. Przeprowadzone analizy ujawniły szereg zależności. Pozwoliły ustalić model obrazujący wpływ wskaźników adaptacji do choroby i leczenia na spostrzeganie czasu. Wynika z niego, że zarówno pozytywne, jak i negatywne odnoszenie się do przeszłości miało związek z nasileniem objawów depresyjnych. Ponadto koncentracja na konstruktywnych doświadczeniach regulowana była poziomem nadziei oraz tendencją do reagowania na aktualnie działające, pozytywne bodźce. Wykazano wpływ akceptacji choroby i negatywnej przeszłości na jakość przeżywania teraźniejszości. Dominacja orientacji temporalnej „na przyszłość” korelowała z depresją, akceptacją choroby i koncentracją na pozytywnych wspomnieniach.
Wnioski. Konstelacja wskaźników adaptacji do choroby i leczenia kształtuje spostrzeganie czasu u osób przewlekle leczonych.
Summary
Aim. Time is an essential part of human reality. Taking into consideration existence as a mechanism of regulation, it was attempted to explain connections between the temporal perspective and some coefficients of psychological functioning of people with somatic diseases. It was based on the hypothesis that participation in therapy of an incurable disease is a factor, which may cause some changes in the way of perception of the patients themselves and the world.
Method. 90 patients of The Clinic of Nephrology CMUJ and ŚLAM were examined. The following investigative techniques were used: The questionnaire of Basic Hope (BHI-2), the Scale of Acceptance of a Disease (AIS), the Beck’s Scale of Depression and the Questionnaire of Time Perception (ZTPI).
Results. The conducted analyses revealed a few correlations. They enabled to establish a model illustrating the influence of coefficients of adaptation to a disease and a treatment on observing time. According to the analyses both positive and negative references to the past are connected with the intensification of depressive symptoms. Moreover, the concentration on constructive experiences was regulated by the basic hope and tendency to act according to positive stimuli. The impact of the acceptance of a disease and negative past on the quality of present feelings was shown. The domination of temporal orientation “for future” correlates with depression, the acceptance of a disease and the concentration on positive memories.
Conclusions. The constellation of coefficients of adaptation to a disease and treatment is an important factor which creates observing the time by people with chronic diseases.
Słowa klucze: perspektywa temporalna, przewlekłe leczenie, wskaźniki adaptacji
Key words: temporal orientation, chronic treatment, coefficients of adaptation


757-769
Janusz Stążka, Ewa Małgorzata Szepietowska, Ewelina Barańska, Piotr Dudka   
Funkcjonowanie poznawcze osób z chorobą niedokrwienną serca leczonych kardiochirurgicznie – ocena przed i po zabiegu. Badania pilotażowe
ENGLISH FULLTEXT The cognitive functioning of patients with heart disease treated cardiosurgically – assessment before and after surgery. Preliminary study
Streszczenie
Wstęp: Operacje pomostowania wieńcowego (CABG) służą poprawie ukrwienia mięśnia sercowego. Lepsze ukrwienie rokuje pooperacyjną poprawę funkcjonowania poznawczego u operowanych osób. Chorzy poddani tego typu zabiegom narażeni są na działanie wielu niekorzystnie działających na układ nerwowy czynników, związanych między innymi z techniką zabiegu. Wiele doniesień wskazuje na pogorszenie funkcjonowania poznawczego u osób po CABG o charakterze uogólnionych, niespecyficznych deficytów neuropsychologicznych.
Cel: Celem pracy była ocena dynamiki wybranych procesów poznawczych (bezpośredniej pamięci wzrokowej, myślenia abstrakcyjnego, płynności słownej) oraz subiektywnej oceny własnej pamięci pacjentów zakwalifikowanych do operacji CABG oraz określenie zmiennych klinicznych i osobniczych mogących wpływać na pozabiegowe funkcjonowanie poznawcze chorych.
Metody: Grupa badawcza składała się z 18 osób (9 kobiet, 9 mężczyzn) w wieku od 55 do 81 lat, którzy zostali objęci dwukrotnymi, indywidualnymi badaniami psychologicznymi. W badaniach wykorzystano: Test Pamięci Wzrokowej Bentona, zadania fluencji słownej, Podtest Podobieństwa (WAIS-R-PL) oraz Kwestionariusz Oceny Efektywności Własnej Pamięci.
Wyniki: Pacjenci uzyskali wyższe wyniki w większości zadań poznawczych w drugim tj. pooperacyjnym badaniu, w tym istotnie w zadaniach oceniających zdolność przypominania słów zgodnie z jakimś kryterium (Zwierzęta, Supermarket) oraz badających myślenie abstrakcyjne (Podobieństwa).
Wnioski: Funkcjonowanie poznawcze pacjentów poddanych operacji CABG poprawiło się w okresie kilku dni po operacji w stosunku do stanu sprzed zabiegu. Odnotowano wyższe wyniki w zadaniach angażujących myślenie abstrakcyjne oraz płynność werbalną. Zmienne kliniczne i indywidualne w różnym stopniu modyfikują rezultaty pacjentów.
Summary
Background. The coronary artery bypass graft surgery (CABG) serves the improvement of blood supply of the heart muscle. Better blood supply augurs the improvement of cognitive functioning in surgically operated persons. The patients who have undergone these kind of operations, in fact are endangered with unfavourable working factors, connected with different techniques of intervention. Many studies have suggested the generalised and unspecific deterioration of cognitive functioning after CABG.
Aim. The aim of our research was the assessment of the cognitive processes (the recognition of visual items, thinking abstract, the verbal fluency) as well as subjective opinion of one’s own memory in cardiac surgery patients, and qualification of clinical and individual variables which could influence on pre– and post-surgical cognitive functioning.
Methods. The group consisted of 18 patients (9 women, 9 men), at the age of 55–81 years. The psychological assessment was executed twice – before and after operation. In the psychological assessment, the following were used: the Benton test of Visual Memory, verbal fluency (Animals, Supermarket), subtest Similarities (WAIS-PL) as well as the Questionnaire of Opinion of Efficiency Own Memory Giovagnoli.
Results. The patients receivedhigher results in the majority of cognitive tasks in the second (postoperative) investigation, in this especially, in estimating the ability of recalling the words (verbal fluency – Animals; Supermarket) as well as abstract thinking (Similarities).
Conclusions. The cognitive functioning of patients treated with the use CABG improved in several days after the operation in relation to their state before intervention. Higher results were noted in tasks of abstract thinking as well as verbal fluency. The clinical and individual factors modify the patients’ results in various degrees.
Słowa klucze: pomostowanie aortalno-wieńcowe (CABG), funkcjonowanie poznawcze, neuropsychologia medyczna
Key words: coronary artery bypass graft (CABG), cognitive functioning, medical neuropsychology


771-780
Aleksandra Suwalska, Maria Abramowicz, Janusz Rybakowski
Długoterminowa ocena nastroju w chorobie afektywnej dwubiegunowej
Long-term mood assessment in bipolar affective disorder
Streszczenie
Zasadniczą cechą choroby afektywnej dwubiegunowej jest długoterminowa niestabilność i fluktuacje nastroju, jednak większość skal oceniających nastrój ma charakter przekrojowy i skupia się na ostrych objawach. W przeciwieństwie do nich Life Chart Methodology (NIMH – LCM) i program komputerowy ChronoRecord pozwalają zarejestrować szczegółowo nasilenie, czas trwania i częstotliwość występowania zmian nastroju. Wielu pacjentów z CHAD przyjmuje kilka leków, co wiąże się z lepszymi wynikami kuracji, ale zwiększa również ryzyko objawów niepożądanych. Stosowanie wielu leków utrudnia stosowanie się do zaleceń lekarza. Codzienna ocena nastoju oraz monitorowanie stosowanych leków może pomóc w optymalizacji terapii farmakologicznej i lepiej określać niuanse częściowej poprawy. Portal internetowy TacyJakJa.pl, w którym pacjenci prowadzą on-line dzienniczki przebiegu choroby i leczenia czyni to narzędzie dostępnym dla znacznej liczby pacjentów. Umożliwia poszerzanie wiedzy pacjentów o zaburzeniach nastroju i równocześnie zwiększa ich zaangażowanie w leczeniu.
Summary
Long-term mood instability and fluctuations in mood are quintessential features of bipolar disorder; however a great majority of of mood rating scales are cross-sectional and focused on acute symptoms. NIMH Life Chart Methodology (NIMH – LCM) and ChronoRecord program on the contrary record the severity, duration and frequency of mood swings. Many bipolar patients need combined treatment and take multiple medications, which is associated with better treatment outcome but also with the increased risk of side effects. Treatment with drug combination negatively impacts the compliance of the patients. Simultaneous assessment of daily mood fluctuations and monitoring of life events and medications may help to optimize treatment and to better detect nuances of partial response. TacyJakJa.pl an internet site, in which patients keep on-line diaries concerning their course of disease and treatment, makes this tool available to a large number of patients. Not only does it enable the patients to learn about mood disorders, but also it increases their involvement in their treatment.
Słowa klucze: zaburzenia nastroju, monitorowanie pacjenta
Keywords: mood disorders, monitoring of patient


781-789
Izabela Chojnicka, Rafał Płoski
Polska wersja narzędzia obserwacyjnego do diagnozowania autyzmu ADOS
Polish version of the ADOS (Autism Diagnostic Observation Schedule-Generic)
Streszczenie
Niniejszy artykuł przedstawia polską wersję narzędzia do diagnozowania autyzmu - protokół obserwacji ADOS (Autism Diagnostic Observation Schedule – Generic). ADOS stanowi, razem z wywiadem ADI-R (Autism Diagnostic Interview – Revised), tzw. ,,złoty standard” diagnozowania autyzmu. Jest wystandaryzowanym i częściowo ustrukturyzowanym protokołem obserwacji, przeznaczonym do diagnozowania zarówno dzieci, jak i dorosłych przy uwzględnieniu obecnie obowiązujących kryteriów diagnostycznych ICD-10 oraz DSM-IV-TR. Składa się z czterech modułów, których wybór zależy od poziomu rozwoju językowego i wieku osoby badanej.
ADOS w wersji oryginalnej ma wysoką trafność diagnostyczną, różnicując dzieci z całościowymi zaburzeniami rozwojowymi od dzieci spoza spektrum autyzmu. Nie umożliwia natomiast jednoznacznego rozróżnienia dzieci z autyzmem dziecięcym od dzieci z całościowymi zaburzeniami rozwojowymi niezdiagnozowanymi inaczej.
W artykule przedstawiono kolejne kroki procesu tłumaczenia narzędzia ADOS na język polski, jak również obraną strategię adaptacji i różnice między wersją oryginalną a wersją polską.
Przydatność narzędzia jest wysoka zarówno w diagnozie klinicznej, jak i na potrzeby  badań naukowych, gdzie niezwykle istotnym jest wystandaryzowanie procedury, tym bardziej, że dotychczas brakowało w Polsce wystandaryzowanego narzędzia do diagnozowania autyzmu.
Summary
The article presents the Polish version of the Autism Diagnostic Observation Schedule-Generic (ADOS), which together with the Autism Diagnostic Interview – Revised (ADI-R) is cited as the “gold standard” for the diagnosis of autism. The ADOS is a standardised, semi-structured observation protocol appropriate for children and adults of differing age and language levels. It is linked to ICD-10 and DSM-IV-TR criteria. The ADOS consists of four modules, ranging from Module 1 for nonverbal individuals to Module 4 for verbally fluent adults. The adequate inter-rater reliability for items has been established. The protocol has high discriminant validity and distinguishes children with pervasive developmental disorders from children, who are outside of the spectrum. Although it does not enable to distinguish individuals with pervasive developmental disorder, unspecified from individuals with childhood autism. The paper presents subsequent steps of the translation process of the original version into
Polish, as well as a chosen adaptation strategy of the Polish version. The ADOS is a very useful tool both for clinical diagnosis and for the scientific purpose diagnosis. In this last case it is extremely important to use a standardised method. Until now, there was no standardised diagnostic tool for autism in Poland.
Słowa klucze: zaburzenie autystyczne, diagnoza, obserwacja, psychometria, statystyka, dane numeryczne
Key words: autistic disorder/diagnosis, observation, psychometrics/statistics, numerical data


791-805
Łukasz Müldner-Nieckowski, Jerzy A. Sobański, Katarzyna Klasa, Edyta Dembińska, Krzysztof Rutkowski
Seksualność studentów medycyny – przekonania i postawy
ENGLISH FULLTEXT Medical students’ sexuality – beliefs and attitudes
Streszczenie
Wprowadzenie: Umiejętność i  gotowość do rozmowy z pacjentami na temat ich zaburzeń seksualnych zależy nie tylko od wykształcenia w zakresie fizjologii i patologii seksualnej człowieka, ale również, a według niektórych badań – przede wszystkim – od przekonań i postawy lekarzy wobec seksualności. W związku z tym autorzy uznali za istotne zebranie i ocenę danych dotyczących postaw i przekonań studentów medycyny w tym obszarze.
Cel badań: Analiza wybranych postaw i przekonań studentów IV roku medycyny wobec życia seksualnego.
Metoda: W badaniu użyto samoopisowego Kwestionariusza Satysfakcji z Życia Seksualnego. Studenci wypełniali kwestionariusz w okresie uczestniczenia w zajęciach z zakresu psychopatologii nerwic lub psychoterapii.
Wyniki: Analiza uzyskanych danych wykazała zróżnicowanie badanej grupy pod względem przekonań i postaw wobec życia seksualnego, omawiania go z partnerami oraz poszukiwania specjalistycznej pomocy. W niektórych badanych obszarach występowały istotne różnice między kobietami i mężczyznami. W badanej grupie stwierdzono występowanie szeregu czynników, które mogą negatywnie wpływać na kompetencje lekarskie w zakresie zdrowia seksualnego. Są to: dyskomfort dotyczący własnej seksualności i przeżywania fantazji seksualnych, lęk przed popędowością seksualną, negatywna moralna ocena aktywności seksualnej.
Wnioski: Ocena wpływu postaw i przekonań dotyczących seksualności na kliniczne umiejętności studentów i lekarzy wymaga dalszych badań. Wskazane wydaje się rozważanie sposobów przeciwdziałania i korygowania niekorzystnych postaw i przekonań przyszłych lekarzy w postaci edukacji zorientowanej na seksualność i treningów interpersonalnych.
Summary
Introduction. Ability and readiness to talk with patients about sexual problems not only depend on education in sexual physiology and pathology, but also on the doctors’ beliefs and attitudes towards sexuality. Considering importance of these matters, the authors decided to collect and evaluate the data regarding attitudes and cognitive schemata of medical students.
Aim. Analysis of selected convictions and attitudes towards sex life of IV-th grade students of medicine.
Methods. There was self-report Questionnaire on Satisfaction with Sexual Life (KSS2) applied. Medical students filled-out the questionnaire when attending the courses of Psychopathology of neurotic disorders or Psychotherapy.
Results. Analysis of the collected data revealed differentiation of the studied group in regard of beliefs and attitudes towards sex life, dialogue about sex in erotic relationships, and seeking for professional help. Regarding some aspects, significant differences between women and men occurred. The following factors, which may negatively influence medical doctor’s competencies in domain of sexual health, were identified: discomfort considering their own sexuality, avoidance of sexual drive, negative moral judgment of sexual activity.
Conclusions. Assessment of influence of students’ and doctors’ own sexuality on their competencies in diagnostics and treatment requires further studies. There is a clear indication to look for the means for prophylaxis and correction of ineffective attitudes and convictions of future doctors’, as professional sexual education or interpersonal trainings.
Słowa klucze: seksualność, studenci medycyny, przekonania i postawy, zaburzenia seksualne
Key words: sexuality, medical students, beliefs and attitudes, sexual disorders


807-814
Bogusław Antoszewski, Marta Fijałkowska, Anna Kasielska
Obraz transseksualistów typu kobieta-mężczyzna w społeczeństwie polskim
ENGLISH FULLTEXT Image of female-to-male transsexuals in Polish society
Streszczenie
Cel: Celem pracy jest określenie obrazu transseksualistów typu K/M w opinii kobiet i mężczyzn o niezaburzonej identyfikacji płci.
Metoda: Badania ankietowe przeprowadzono wśród 300 studentów. Badani odpowiedzieli na pytania dotyczące ich wieku, płci i miejsca pochodzenia a także różnych aspektów życia transseksualistów K/M (m.in. dzieciństwa, preferencji zawodowych, życia towarzyskiego i seksualnego, jakości życia).
Wyniki: Wyniki wykazały, że wizerunek transseksualistów K/M różni się między grupą kobiet i mężczyzn, głównie z uwagi na brak zdania wyrażany częściej przez mężczyzn.
Wnioski: 1. Ocena psychicznego, społecznego i seksualnego wymiaru życia transseksualistów K/M, dokonana przez badanych studentów wskazuje na brak zrozumienia problemów transseksualnych osób. 2. Brak poglądu mężczyzn na temat wymienionych sfer życia osób z zaburzoną identyfikacją płciową może wskazywać na niedostateczną wiedzę na temat istoty transseksualizmu lub małe zainteresowanie problemem w grupie studentów.
Summary
Aim. The aim of the study was to determine the image of female-to-male transsexuals (FtM) in the opinion of women and men.
Methods. The questionnaire studies were carried out in a group of 300 students. Respondents answered questions concerning their age, sex, birthplace and the questions related to different aspects of female-to-male transsexuals’ life (their childhood, occupational preferences, social and sexual relationships).
Results. The results showed that the image of FtM transsexuals created in the male and female group varies because of the lack of opinion expressed more frequently by male students.
Conclusions. 1. Students’ opinion on psychical, social and sexual life of transsexuals indicates a lack of understanding of their problems. 2. Men do not report much opinion about FtM transsexuals’ different aspects of lives which may result from their insufficient knowledge and little interest in the topic of transsexualism.
Słowa klucze: transseksualizm, ankieta, studenci
Key words: transsexualism, questionnaires, students


815–828
Magdalena Mijas, Grzegorz Iniewicz, Bartosz Grabski
Stadialne modele formowania się tożsamości homoseksualnej. Implikacje dla praktyki terapeutycznej
Stage models of homosexual identity formation. Implications for therapeutic practice
Streszczenie
Autorzy omawiają zapoczątkowany w latach 70. XX wieku na gruncie afirmatywnych ujęć homoseksualności nurt stadialnych modeli formowania tożsamości gejowskiej i lesbijskiej. Proces rozwoju homoseksualnej tożsamości jest tutaj charakteryzowany za pomocą wyróżnionych wokół najważniejszych wydarzeń rozwojowych, uporządkowanych linearnie etapów prowadzących do wykształcenia nowej autodefinicji. Spośród licznych stadialnych propozycji wybrano i przedstawiono dwie: autorstwa Vivienne Cass oraz Susan McCarn i Ruth Fassinger. Zaprezentowane modele przeanalizowano pod kątem ich użyteczności w praktyce terapeutycznej ukierunkowanej na wspieranie formowania tożsamości homoseksualnej, do której zostały zaprojektowane. Ważnym elementem wspomnianej analizy jest ocena trafności zawartych w nich opisów procesów rozwojowych.
Summary
The authors discuss stage models of gay and lesbian identity formation first proposed during the 1970s within affirmative approaches to homosexuality. The process of developing homosexual identity is characterized here with linearly ordered stages distinguished around major developmental events leading to new self-definition.
Among many stage proposals the authors have chosen and presented two: by Vivienne Cass and Susan McCarn with Ruth Fassinger. The presented models were analysed in terms of their usefulness in therapeutic practice aimed at promoting the formation of gay identity, for which they have been originally designed. An important part of this discussion is evaluation of the accuracy of developmental process descriptions contained in stage models.
Słowa klucze: homoseksualność, tożsamość seksualna, rozwój tożsamości, modele stadialne
Key words: homosexuality, sexual identity, identity development, stage models


829-844
Bartosz Grabski, Józef Krzysztof Gierowski
Zaburzenia osobowości – różne spojrzenia i próby ich integracji
Personality disorders – different outlooks and attempts at their integration
Streszczenie
Praca prezentuje różne spojrzenia na zaburzenia osobowości. Autorzy krytycznie omawiają współczesne, kategorialne ujęcia w klasyfikacjach psychiatrycznych (medycznych), a także przedstawiają psychologiczne ujęcia tej problematyki, ze szczególnym uwzględnieniem teorii cech osobowości i wywodzącego się z niej modelu tzw. „Wielkiej Piątki”.
Ze względu na zbliżający się czas publikacji nowej wersji klasyfikacji amerykańskiej DSM-5, przedstawiono także w sposób szczegółowy, bogato ilustrując prezentowany materiał ujęciami tabelarycznymi, propozycje zmian w nowym systemie. Autorzy uwzględnili przy tym najnowszą, bo pochodzącą z dnia 21 czerwca 2011 roku modyfikację planowanej rewizji.
Zmiany te wychodzą naprzeciw głosom krytyki dotychczasowych rozwiązań, tworząc pewnego rodzaju system hybrydowy, który włączy elementy ujęcia dymensjonalnego do opisu zaburzeń osobowości.
Summary
The paper presents different approaches to personality disorders. The authors critically discuss the contemporary categorical psychiatrie (medical) classification and also present psychological approaches with the special attention put to personałity trait theories and stemming from them the Five Factor Model (FFM).
Due to the coming time of the publication of a new revision of the American classification DSM- 5 the detailed description of the proposals for the new system has been presented. The authors included the most updated version which has just recently been published on the DSM-5 APA web site on 1 lth June 2011. The proposed changes go forward to the voices of critiąue of present solutions, and create a hybrid system which will incorporate some elements of the dimensional approach to personality disorders.
Słowa klucze: zaburzenia osobowości, DSM-5
Key words: personality disorders, DSM-5


845-856
Monika Guszkowska
Uzależnienie od ćwiczeń fizycznych – objawy i mechanizmy
Exercise dependence – symptoms and mechanisms
Streszczenie
Celem artykułu jest dokonanie syntezy wiedzy na temat zjawiska uzależnienia od ćwiczeń fizycznych rozumianego jako obsesyjne zaabsorbowanie ćwiczeniami, negatywne w swojej naturze. Uzależnienie od ćwiczeń może być zdefiniowane jako wielowymiarowy dezadaptacyjny wzorzec ćwiczeń prowadzący do pogorszenia funkcjonowania lub stresu. Za jego kryteria można uznać tolerancję, objawy odstawienia, utratę kontroli, redukcję innych form aktywności, pogorszenie funkcjonowania w sferze psychicznej, społecznej lub fizycznej. W przypadku pierwotnego uzależnienia aktywność fizyczna jest celem samym w sobie, w przypadku wtórnego motywacja jest zewnętrzna – kontrola nad masą i kształtem ciała. Szacowana częstość występowania zaburzenia waha się od 2-3% do 20-30%. Hipotezy dotyczące rozwoju uzależnienia od ćwiczeń koncentrują się na wydzielaniu β-endorfin, pobudzeniu układu sympatycznego, regulacji afektu lub wyjaśnieniach psychologicznych (ćwiczenia jako dystraktor).
Summary
The aim of this article is to synthesise the knowledge about the phenomenon of exercise dependence (ED), which is now characterised by an obsessive preoccupation with exercise, negative in nature. ED could be operationalized as a multidimensional maladaptive pattern of exercise, leading to clinically impairment or distress. Its criteria are: tolerance, withdrawal effects, lack of control, reductions in other activities, impaired psychological, social or physical functioning. For primary ED, the physical activity is an end in itself; for secondary ED, motivation is extrinsic – to control or alter body mass and shape. Estimates of the prevalence
of ED range from 2–3% to 20–30%. Hypotheses of ED development concentrate on ß-endorphin, sympathetic arousal, affect regulation or some psychological explanations (e.g. exercise as distractor).
Słowa klucze: ćwiczenia fizyczne, uzależnienie, zaburzenia odżywiania się, kryteria, mechanizmy
Key words: exercise, dependence, eating disorders, criteria, mechanisms


857-865
Barbara Józefik, Bernadetta Janusz, Bogdan de Barbaro  
Koncepcja dialogowego Ja w psychoterapii – założenia teoretyczne
The concept of the “dialogical self” in psychotherapy – theoretical assumptions
Streszczenie
Autorzy przedstawiają koncepcję „dialogowego ja” Michaiła Bachtina i Huberta Hermansa,  która dla terapeutów rodzinnych stanowi nową inspirację do rozumienia procesu terapii rodzinnej. Omawiane są  prace Petera Robera i jego współpracowników,  którzy posługując się tą koncepcją analizują  zjawiska zachodzące w trakcie spotkań terapeutycznych.
Summary
The authors present Michaił Bachtin’s and Hubert Herman’s concept of “dialogical self” which was used by family therapists to create a new conceptual tool of understanding the family therapy process. The paper shows Peter Rober’s and his co-workers works that use this concept in order to understand phenomena occurring during therapeutic meeting.
Słowa klucze: wielogłosowość, pozycjonowanie, wewnętrzne głosy terapeuty
Key words: dialogical self, positioning, polyphony


867-875
Bernadetta Janusz, Barbara Józefik, Bogdan de Barbaro
Zastosowania koncepcji dialogowego Ja w psychoterapii, zwłaszcza w terapii rodzin
The concept of “dialogical self” and its’ application for psychotherapy and especially for family therapy
Streszczenie
Autorzy pokazują możliwe wykorzystanie koncepcji „dialogowego ja” w terapii, superwizji, a także podejmują refleksję badawczą nad procesem psychoterapii. Zwracają szczególną uwagę na użyteczność prezentowanej koncepcji w jakościowych badaniach „wewnętrznej konwersacji terapeuty”.
Summary
The authors show how to use the concept of a “dialogical self” to conduct therapy, supervision and qualitative research of the process of psychotherapy. They pay special attention to usefulness of the presented concept and to investigate what happens to a therapist during a family meeting, i.e. the so called “inner conversation of the therapist”.
Słowa klucze: Ja dialogowe, wielogłosowość, badania jakościowe
Key words: dialogical self, polyphony, qualitative research


877–889
Aleksandra Wieczorek, Katarzyna Synówka
Współpraca lekarza z psychoterapeutą na Oddziale Leczenia Zaburzeń Osobowości i Nerwic
Close cooperation between the physician and the psychotherapist in the Personality Disorders Treatment Department
Streszczenie
Autorki pracy poruszają temat praktycznych aspektów współpracy pomiędzy lekarzem a psychoterapeutą w leczeniu pacjentów z zaburzeniami osobowości.
W pierwszej części przedstawiony został krótki opis Oddziału Leczenia Zaburzeń Osobowości i Nerwic Szpitala Specjalistycznego im. J. Babińskiego w Krakowie. Następnie z perspektywy psychiatry i psychoterapeuty opisane zostały trzy procesy terapeutyczne prowadzone w ramach tego oddziału.
Przypadek pana A ukazuje to, jakie znaczenie może być przypisywane środkom farmakologicznym. Natomiast przypadki pani B i C pokazują jak „używane” może być leczenie i osoba lekarza. U pani B podejmowanie leczenia służy przede wszystkim potwierdzaniu tego, że jest się chorym i niepełnosprawnym. Jednak fakt ten wcale nie oznacza chęci „wyleczenia się”. Natomiast przypadek pani C opisuje jak doświadczanie różnych dolegliwości somatycznych może chronić i zabezpieczać przed przeżywaniem trudnych stanów emocjonalnych.
W podsumowaniu podkreślono znaczenie ścisłej współpracy pomiędzy osobami zaangażowanymi w leczenie pacjentów z zaburzeniami psychicznymi. Dzięki takiej współpracy  możliwe jest nie tylko lepsze rozumienie problematyki leczonych osób ale również bardziej adekwatne postępowanie terapeutyczne zarówno ze strony lekarza jak i psychoterapeuty.
Summary
Two authors – the doctor and the psychologist describe the practical aspects of cooperation between the psychiatrist and psychotherapist who take part in the treatment of personality disorder patients. The first part of the paper presents a brief description of the Personality Disorder Treatment Department of Józef Babiński Hospital in Kraków. The next part of the paper presents three cases of patients who were treated in that  Department. The case of Mr. A shows what kind of meaning can be ascribed to the medications. The next two cases show how the doctors and the process of treatment itself, can be overused by the patients. Mrs. B
takes the treatment up mainly to be recognised as a sick and disabled person. She appears as a person who does not want to be cured. Withthe case of Mrs. C, the authors show how different somatic problems may protect a person against going through difficult emotions. In the summary, the authors point out the importance of the very close cooperation between all professionals who are involved in the treatment of patients with mental disorders. Such cooperation helps to gain a better understanding of these patients and it could give better results
of psychotherapy as well as pharmacotherapy.
Słowa klucze: zaburzenia osobowości, farmakoterapia, psychoterapia
Key words: personality disorders, drug therapy, psychotherapy


891-902
Magdalena Bosak, Dominika Dudek, Marcin Siwek
Depresja u chorych z padaczką
Depression in patients with epilepsy
Streszczenie
Depresja jest jednym z najczęstszych zaburzeń psychicznych towarzyszących padaczce. Za przyczynę występowania depresji u pacjentów z padaczką uważa się: zmiany neurochemiczne i neurofizjologiczne, zachodzące w strukturach układu limbicznego w przebiegu padaczki; działania jatrogenne (negatywny wpływ psychotropowy leków przeciwpadaczkowych, leczenie chirurgiczne padaczki), psychiczną reakcję na schorzenie przewlekłe oraz predyspozycje genetyczne. Częstość depresji wśród pacjentów z padaczką ocenia się bardzo różnie, od 9 do 62%. W piśmiennictwie przedmiotu brak jest też zgodności co do czynników ryzyka występowania zaburzeń depresyjnych w padaczce. Rola czynników demograficznych, genetycznych, jatrogennych, związanych z samą padaczką i metodami jej leczenia, czy chorobami towarzyszącymi nie jest jednoznaczna. Obecność depresji u pacjentów z padaczką wpływa negatywnie na jakość życia chorych, zwiększa ryzyko samobójstwa, a także koszty leczenia w porównaniu z pacjentami bez depresji. Lekami pierwszego rzutu w terapii zaburzeń depresyjnych u pacjentów z padaczką są inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny oraz inhibitory wychwytu zwrotnego noradrenaliny i serotoniny.
Summary
Depression is the most frequent comorbid psychiatric disorder in epilepsy. The occurrence of symptoms of depression in epileptic patients is the expression of multiple pathogenic mechanisms: the neurochemical and neurophysiologic changes that take place in limbic structures in the course of the epileptic disorder, an iatrogenic process (negative psychotropic properties of antiepileptic drugs, epilepsy surgery), a reactive process to a chronic disorder and genetic risk factors. Depression prevalence in patients with epilepsy has been estimated at between 9 and 62%. The literature remains inconclusive regarding risk factors of depressive disorders in epilepsy. Data concerning the role of demographic, genetic, iatrogenic variables, clinical characteristics of epilepsy and its treatment, comorbidity are ambiguous. Comorbid depression in epilepsy affects negatively the health-related quality of life, increases suicide risk and costs of medical care when compared to patients without depression Selective serotonin reuptake inhibitors and selective serotonin and norepinephrine reuptake inhibitor are first-line treatment of depression in patients with epilepsy.
Słowa klucze: padaczka, depresja
Key words: epilepsy, depression


903-913
Agnieszka Pawełczyk, Emilia Łojek, Jolanta Rabe-Jabłońska, Tomasz Pawełczyk, Bartosz Godlewski, Maciej Radek
Depresja czy apatia? Pułapki diagnostyczne: olbrzymi oponiak prawego płata czołowego rozpoznany i leczony jako epizod depresji umiarkowanej atypowej – opis przypadku
Depression or apathy? A diagnostic trap: a huge right frontal lobe meningioma diagnosed and treated as mild atypical depression episode – a case study
Streszczenie
Neurobehawioralne zmiany obserwowane u pacjentów z guzami mózgu mogą pojawić się jako deficyty poznawcze, zakłócenia nastroju, zmiany zachowania lub zmniejszone zdolności adaptacyjne (np. nadmierna senność, apatia, utrata spontaniczności, zmęczenie). Początkowo są subtelne, rozwijają się podstępnie, a ich nasilenie dość często się zmienia. Obserwowane u pacjentów z guzami mózgu zaburzenia nastroju, objawy psychotyczne, zmiany osobowości, od odhamowania po apatię, mogą powodować poważne trudności diagnostyczne. Opisany przypadek pacjentki niósł duże trudności w zakresie diagnozy różnicowej pomiędzy depresją, a apatią towarzyszącą procesowi rozrostowemu w obrębie prawego płata czołowego. Dodatkowym problemem, sugerującym możliwość występowania raczej zaburzeń nastroju, mogła być zgłoszona przez pacjentkę informacja o chorobie reumatycznej, która może przebiegać z epizodami depresji . Wnikliwa i rygorystyczna analiza danych klinicznych, badania neuropsychologiczne oraz neuroobrazowe mogą pomóc w ustaleniu etiologii obserwowanych zaburzeń, których obraz kliniczny może mieć różne uwarunkowania.
Summary
Neurobehavioral changes observed in patients with brain tumours may appear as cognitive deficits, mood disturbances, changes in behaviour or decreased adaptability (e.g. drowsiness, apathy, loss of spontaneity, fatigue). They are initially subtle, develop insidiously, and their severity often changes. Serious diagnostic problems can be caused by mood disorders, psychotic symptoms, personality changes, from disinhibition to apathy, observed in such patients. The problem in distinguishing them from organic psychiatric disorders, often poses a challenge for psychiatrists, neurologists and general practitioners. We describe a case difficult to diagnose because of apathy, due to a brain tumour in the right frontal lobe, diagnosed as depression.
Another difficulty, rather suggesting mood disorder, was rheumatoid arthritis. Thorough and meticulous analysis of clinical data, neuropsychological assessment and neuroimaging diagnosis may help to assess aetiology of the observed disorders which can have similar clinical pictures but various causes.
Słowa klucze: guz mózgu, depresja, funkcje poznawcze, prawy płat czołowy
Key words: brain tumour, depression, cognitive functions, right frontal lobe


915-922
Halina Dubas-Ślemp, Aneta Tylec, Halina Michałowska-Marmurowska, Katarzyna Spychalska
Choroba Huntingtona zaburzeniem neurologicznym czy psychiatrycznym? Opis przypadku
Is Huntington’s disease a neurological or psychiatric disorder? Case report
Streszczenie
Choroba Huntingtona to rzadka, powszechnie znana choroba neurodegeneracyjna, spowodowana dynamiczną mutacją punktową w obrębie IT-15., dziedziczona autosomalnie dominująco. Mutacja IT-15 polega na wielokrotnym (36 – 250) powtórzeniu  sekwencji trinukleotydowej (CAG) kodującej glutaminę w obszarze aminowego końca huntingtyny (mHtt). Jest jedną z dziewięciu chorób poliglutaminowych (PolyQ), charakteryzujących się powtórzeniem sekwencji CAG. Patofizjologia choroby Huntingtona wiąże się z dysfunkcją i utratą neuronów oraz gliozą w obrębie prążkowia, szczególnie w okolicy jądra ogoniastego i płatów czołowych. Choroba Huntingtona charakteryzuje się triadą objawów: poznawczych, motorycznych i psychopatologicznych. U około 80% pacjentów z HD obecne są zaburzenia psychiczne. Najczęstsze są zaburzenia afektywne, u 30- 40% obecne są objawy depresji. Depresja często poprzedza wystąpienie objawów neurologicznych.
Summary
Huntington’s disease is a rare, although commonly known neurodegenerative disease, caused by dynamic point mutation within the IT-15; it is inherited autosomally dominantly. IT-15 mutation includes multiple (36–250) repetitions of trinucleotide sequence (CAG) encoding a glutamine at the amino end of Huntington (mHtt). It is one of the nine polyglutamine diseases (PolyQ), characterized by a CAG repeat. The pathophysiology of Huntington’s disease is
associated with dysfunction and loss of neurons and gliosis within the striatum, particularly around the caudate nucleus and frontal lobes. Huntington’s disease is characterised by the triad of symptoms: cognitive, motor and psychopathological disturbances. Approximately 80% of patients with HD show some of the mental disorders. The most common are affective disorders, in 30–40% symptoms of depression are present. Depression often precedes the onset of neurological symptoms.
Słowa klucze: choroba Huntingtona, patogeneza, objawy kliniczne
Key words: Huntington’s disease, pathogenesis, clinical signs


923-924
Kronika

ISSN 0033-2674 (PRINT)

ISSN 2391-5854 (ONLINE)


Inne strony PTP:
Other PTP websites:

www.psychiatria.org.pl
www.psychiatriapsychoterapia.pl

www.archivespp.pl
www.psychoterapiaptp.pl

Psychiatria Polska
INDEXED IN:
Thomson Reuters Master List
Science Citation Index Expanded
Journal Citation Reports
(Impact Factor 1,010)

Medline/Index Medicus
MNiSW (15 pkt)
Scopus/SCImago
EMBASE/Excerpta Medica
PsycINFO, EBSCO, DOAJ
Index Copernicus (18.59)
Erih Plus, Cochrane Library
CrossRef/DOI

Psychiatria Polska
is an open access journal


We recommend:
Pharmacological Reports



+48  518-330-994
kontakt z Biurem KRW PTP