47; 3


PANEL REDAKCYJNY: http://www.editorialsystem.com/pp/
 

Najnowsze zeszyty Psychiatrii Polskiej - pełne teksty

Recent issues of Psychiatria Polska (Polish Psychiatry) - Polish fulltexts

PSYCHIATRIA POLSKA 2013; VOL. 47, NR. 3

http://dx.doi.org/10.12740/PP/2013/47/3


READ ABSTRACTS IN 4 languages:

English & Polish abstracts - below

French - click here Russian - click here German - click here


Wydawanie czasopisma współfinansowane ze środków programu INDEX PLUS
Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego


FREE ACCESS TO SELECTED ENGLISH FULLTEXTS


44 ZJAZD PSYCHIATRÓW - INFORMACJA



Od Redakcji


Psychiatria Polska
2013, tom XLVII, numer 3
strony 375–384

Maryla Sawicka, Paweł Bronowski, Katarzyna Charzyńska
„Gender differences” w programie wsparcia społecznego dla osób chorujących psychicznie
DOI: http://dx.doi.org/10.12740/PP/2013/47/3/POL/375_384
ENGLISH FULLTEXT: Gender-related differences in social support program for mentally ill persons
DOI: http://dx.doi.org/10.12740/PP/2013/47/3/ENG/375_384
Streszczenie
Cel. Prezentowane badanie jest częścią badań nad przebiegiem schizofrenii w systemie pomocy i wsparcia środowiskowego dla osób chorych psychicznie poza systemem Służby Zdrowia. Przedstawionym tu kolejnym krokiem badawczym była ocena przydatności systemu wsparcia społecznego w realizacji potrzeb kobiet i mężczyzn w nim uczestniczących oraz określenie możliwości korzystania z tego systemu przez obydwie grupy beneficjentów.
Metoda. W badaniu wzięło udział 105 osób – 46 mężczyzn i 59 kobiet, będących uczestnikami Usług Specjalistycznych w 3 gminach Warszawy. Badanie miało charakter jednorazowego pomiaru funkcjonowania w następujących zakresach: zakresu, składu i wydolności sieci społecznej oraz funkcjonowania społecznego uczestników programu Usług  Specjalistycznych.
Wyniki. Otrzymane wyniki wskazują, że kobiety istotnie różnią się od mężczyzn jedynie w kilku zakresach pod względem właściwości sieci społecznych i funkcjonowania społecznego.
Wnioski. W przypadku kobiet stwierdzono większe możliwości uzyskiwania wsparcia z dalszych, wykraczających poza rodzinę i inne osoby bliskie, kręgów sieci społecznych. Stwierdzone różnice w funkcjonowaniu społecznym wiązały się jedynie ze stereotypowymi rolami społecznymi kobiet i mężczyzn i nie rozszerzały się na inne sfery funkcjonowania społecznego.
Summary
Aim. The current study is a part of a research program on schizophrenia course in the system of community based assistance and support for mentally ill persons who do not use regular mental health system. The aim of this study was to investigate both the accessibility of the system for gender populations and its applicability in terms of addressing the needs of both males and females.
Method. 105 subjects (46 males and 59 females) using home care services in three Warsaw districts were included in the study. The following domains of the functioning were assessed: the scope, content and efficiency of the social networks as well as social functioning of home care services users.
Results. Males and females differed significantly with regard to several attributes of social networks as well as social functioning.
Conclusions. Comparing to males, females had greater opportunity to receive support from more distant categories of persons constituting their social networks. The differences in social functioning of males and females were limited only to stereotypical gender roles and were not noted in other areas of social functioning.
Słowa klucze: schizofrenia, usługi specjalistyczne, sieć społeczna
Key words: gender-related differences, home care services, social support network



Psychiatria Polska
2013, tom XLVII, numer 3
strony 385–395

Maciej Wojciech Pilecki, Barbara Józefik, Kinga Sałapa
Związek oceny relacji rodzinnych z depresją u dziewcząt z różnymi typami zaburzeń odżywiania się
ENGLISH FULLTEXT: The relationship between assessment of family relationships and depression in girls with various types of eating disorders
Streszczenie
Cel. Celem badania była ocena związku objawów depresyjnych z obrazem relacji rodzinnych w grupie pacjentek z rozpoznaniem różnych typów zaburzeń odżywiania się w porównaniu z pacjentkami z rozpoznaniem zaburzeń depresyjnych (epizod dużej depresji, dystymia, reakcja sytuacyjna z nastrojem depresyjnym) oraz uczennicami szkół krakowskich.
Materiał. W analizach statystycznych użyto danych 54 pacjentek z rozpoznaniem anoreksji restrykcyjnej (ANR), 22 z rozpoznaniem anoreksji żarłoczno-wydalającej (ANB), 36 z rozpoznaniem bulimii (BUL), 36 z rozpoznaniem zaburzeń depresyjnych (DEP) oraz 85 uczennic szkół krakowskich (KON). Nie wykazano istotnych różnic wiekiem wieku dziewcząt w badanych grupach.  
Metoda. W analizach korelacji użyto wyników polskich wersji Inwentarza Depresji Becka (BDI) oraz Kwestionariusza Oceny Rodziny (KOR).
Wyniki. W grupie KON korelacje świadczące o powiązaniu depresyjności z negatywnym obrazem rodziny obserwowane były we wszystkich skalach kwestionariusza z wyjątkiem skali Wartości i normy. W grupie DEP zależność taka stwierdzona została w skalach: Wypełnianie zadań, Komunikacja, Emocjonalność, Kontrola, Obrona, Twierdzenia pozytywne. W przypadku grupy ANR nie zanotowano żadnej istotnej statystycznie zależności między wynikami kwestionariuszy. W grupie ANB korelacje świadczące o powiązaniu depresyjności z negatywnym obrazem rodziny stwierdzono w skalach: Komunikacja i Obrona. Tę samą zależność w grupie BUL stwierdzono w skalach: Wypełnianie zadań, Emocjonalność, Zaangażowanie uczuciowe, Kontrola, Wynik ogólny, Twierdzenia negatywne.     
Wnioski. Narastanie depresyjności powiązane jest w istotny sposób z pogorszeniem oceny relacji rodzinnych wśród dziewcząt z diagnozą bulimii, zaburzeń depresyjnych, jak i badanych uczennic.
Summary
Aim. The aim of the study was to assess the relationship between depressive symptoms and girls’ assessment of their family relations in a group of (female) patients with a diagnosis of various subtypes of eating disorders in comparison with (female) patients with a diagnosis of depressive disorders (episode of major depression, dysthymia, adjustment reaction with depressive mood) and female students in Krakow, Poland schools.
Method. Data from 54 (female) patients with a diagnosis of restrictive anorexia (ANR), 22 with a diagnosis of binge-purge anorexia (ANB), 36 with a diagnosis of bulimia (BUL), 36 with a diagnosis of depressive disorders (DEP) and a 85 (female) Krakow school students (CON) were used in the statistical analyses. There were no significant differences between age of the girls in studied groups.In analyses, results of the Polish version of the Beck Depression Inventory (BDI) and also the Family Assessment Questionnaire (KOR) were used.
Results. In the CON group, correlations attesting to a link between depressiveness and a negative assessment of the family were observed on all scales of the questionnaire with the exception of the Values and Norms scale. In the DEP group, such a dependence was ascertained on scales: Completing Tasks, Communication, Emotionality, Control, Defence, Positive Statements. In the case of the ANR group, no statistically significant relationship between results of the questionnaires was noted. In group ANB, correlations attesting to a link between depressiveness and a negative picture of the family were ascertained on scales: Communication and Defence. The same dependence was ascertained in the BUL group on scales: Completing Tasks, Emotionality, Emotional involvement, Control, General result, Negative Statements.
Conclusions. An increase in depressiveness is linked in a significant way with a worsening assessment of the family relations amongst girls with a diagnosis of bulimia, depressive disorders and students.
Słowa klucze: zaburzenia odżywiania się, relacje rodzinne, depresja
Key words: eating disorders, family relations, depression



Psychiatria Polska
2013, tom XLVII, numer 3
strony 397–409

Bogumiła Witkowska
Percepcja postaw rodzicielskich a poziom samooceny dziewcząt z anoreksją psychiczną
ENGLISH FULLTEXT: Perception of parental attitudes and the level of female adolescents’ self-esteem affected with anorexia nervosa
Streszczenie
Cel. Celem artykułu jest poznanie związku pomiędzy percepcją postaw rodzicielskich a poziomem samooceny dziewcząt chorujących na anoreksję psychiczną (według kryteriów DSM-IV-TR). Analizie poddano także różnice w zakresie percepcji postaw rodzicielskich (matek i ojców) oraz samooceny ogólnej dziewcząt cierpiących z powodu anoreksji oraz ich zdrowych rówieśniczek.
Metoda. Przebadano dwie równoliczne, 30–osobowe grupy dziewcząt: grupę kliniczną (30 osób chorych na anoreksję) oraz grupę kontrolną (30 zdrowych dziewcząt). Zastosowano dwa testy: Kwestionariusz Stosunków między Dziećmi i Rodzicami  A. Roe i M. Siegelmana (PCR) w autoryzowanym przekładzie W.S. Kowalskiego do badania charakterystycznego zachowania rodziców wobec małych dzieci, percypowanego przez młodzież lub dorosłych oraz Kwestionariusz „Jaki Jesteś” P. Sears  w adaptacji J. Kostrzewskiego, który służy do badania samooceny.
Wyniki i wnioski. Wyniki badań potwierdziły zakładany związek między percepcją postaw rodzicielskich a poziomem samooceny dziewcząt z anoreksją psychiczną. Postawy rodzicielskie nacechowane miłością i ochroną sprzyjają wyższej samoocenie ich córek, zaś większe doświadczanie wysokich wymagań i odrzucenia ze strony obojga rodziców obniża samoocenę dziewcząt z anoreksją. Porównanie średnich wyniki postaw matek i ojców w percepcji ich córek chorujących na anoreksję nie potwierdziło istotnych statystycznie różnic. Zestawienie postaw matek w percepcji ich córek z grupy chorujących na anoreksję oraz z grupy zdrowych ujawniło istotne różnice w zakresie wszystkich postaw. Różnice w percepcji postaw ojców okazały się istotne w zakresie postawy kochającej i odrzucającej. Samoocena osób badanych leczonych z powodu anoreksji jest istotnie niższa niż zdrowych rówieśniczek.
Summary
Aim. The article’s aim is to look for correlation between a parent - child relationship and the level of self-esteem in the perception of girls affected with anorexia nervosa (who meet the criteria of DSM-IV-TR). The differences in the perception of parental attitudes (of mothers and fathers) and self-esteem of girls suffering from anorexia nervosa and their healthy peers were also analyzed.
Method. Two equally numbered groups of girls: the clinical group (30 persons affected with anorexia nervosa) and control group (30 healthy girls) in the 15-20 age range were examined. Two test were applied: Parent-Child Relations Questionnaire (PCR) A. Roe and M. Siegelman in the authorized translation by W. S. Kowalski to investigate characteristic behavior of parents of small children as perceived by youth or adults and a Questionnaire „What are you like?” by P. Sears in adaptation of J. Kostrzewski, which is used to study self-esteem.
Results and conclusions. The results confirmed the expected relationship between perception of parental attitudes and the level of self-esteem of girls affected with anorexia nervosa. Parental attitudes characterized by love and protection promote higher self-esteem of their daughters and the experience of higher demands and rejection by both parents lowers their self-esteem. The comparison of average attitudes of mothers and fathers in perception of their daughters diagnosed with anorexia nervosa did not confirm significant statistical differences. Comparison of maternal attitudes in the perception of their daughters from the group affected by anorexia and the healthy group revealed significant differences in full range of attitudes. The differences in perception of the attitudes of their fathers were statistically substantial regarding the attitudes concerning love and rejection. Self-esteem of persons treated for anorexia is significantly lower than of their healthy peers.
Słowa klucze: anoreksja psychiczna, postawy rodzicielskie, samoocena
Key words: anorexia nervosa, parental attitudes, self-esteem



Psychiatria Polska
2013, tom XLVII, numer 3
strony 411–431

Jerzy A. Sobański, Katarzyna Klasa, Łukasz Müldner-Nieckowski,
Edyta Dembińska, Krzysztof Rutkowski, Katarzyna Cyranka
Seksualne wydarzenia urazowe a obraz zaburzeń nerwicowych – objawy związane i nie związane
z seksualnością

ENGLISH FULLTEXT: Sexual traumatic events and neurotic disorders picture – sexuality-related and sexuality-unrelated symptoms
Streszczenie
Wstęp. Jest wiele dowodów wpływu poważnych wydarzeń urazowych, takich jak nadużycie seksualne w dzieciństwie, na powstawanie zaburzeń – szczególnie niepsychotycznych: seksualnych, nerwicowych i osobowości. Dotychczas wykazano zwiększenie ryzyka z kumulacją czynników urazowych, ale poświęcono mniej uwagi niekorzystnym wydarzeniom, takim jak np. brak edukacji seksualnej, negatywne nastawienia opiekunów wobec seksualności itp.
Cel. Ocena ryzyka związanego z niekorzystnymi wydarzeniami w dzieciństwie i adolescencji, dotyczącego objawów z zakresu seksualności oraz innych obszarów zaburzeń nerwicowych.
Materiał i metoda. Współwystępowanie dawnych okoliczności życiowych oraz aktualnie obecnych objawów badano na podstawie kwestionariuszy KO„0”   oraz Ankiet Życiorysowych, wypełnianych przed leczeniem w dziennym oddziale leczenia nerwic.
Wyniki. W grupie 2 582 kobiet i 1 347 mężczyzn stwierdzono znaczne rozpowszechnienie objawów dotyczących seksualności oraz innych objawów nerwicowych. Pacjenci zgłosili wydarzenia urazowe o różnej częstości (od względnie rzadkich sytuacji kazirodztwa do dużo częstszego poczucia braku edukacji seksualnej). Analizy regresji wykazały istotne powiązania między analizowanymi wydarzeniami a objawami, np. brak zadowolenia z życia seksualnego w wieku dorosłym, współwystępował u kobiet z karaniem za dziecięce zabawy seksualne lub masturbację. Inne analizowane objawy – „nieseksualne”, np. lęk napadowy, nie wiązały się tak wyraźnie z obciążającymi okolicznościami.
Wnioski. Obecność niekorzystnych wydarzeń życiowych dotyczących seksualności (niekoniecznie najpoważniejszych, np. nadużyć, ale takich jak niewystarczająca edukacja seksualna, karanie dziecka za masturbację lub zabawy seksualne, niechciana inicjacja seksualna) wiąże się z częstszym występowaniem większości analizowanych objawów z zakresu seksualności. Słabsze powiązanie dla innych niż seksualne objawów nerwicowych pozwala przypuszczać, że wpływ urazów seksualnych z dzieciństwa koncentruje się głównie na sferze dysfunkcji seksualnych.
Summary
Introduction. There is an ample evidence of the impact of severe traumatic events, such as sexual abuse in childhood, on the formation of disorders - especially the non-psychotic ones: sexual, neurotic and personality. So far, an increase of the risk with the accumulation of traumatic factors has been indicated, but less attention has been paid to adverse events such as lack of sexual education, negative attitudes of the caregivers towards sexuality, etc.
Aim. Assessment of the risk of such adverse events in childhood and adolescence, concerning the symptoms from the area of sexuality as well as other neurotic disorders areas.
Method. The coexistence of the earlier life circumstances and currently present symptoms was examined on the basis of KO„0” Symptom Checklist and Life Inventory, completed prior to treatment in a day hospital for neurotic disorders
Results. In the group of 2582 females and 1347 males, there was a significant prevalence of symptoms related to sexuality, as well as of other neurotic symptoms. Patients reported traumatic events of varying frequency (from a relatively rare incest, to much more frequent sense of lack of sex education). Regression analyses showed a significant relationship between the analyzed events and symptoms, for instance, lack of sexual satisfaction in adulthood co-occurred in women with punishing for childhood sexual plays or masturbation. The other analyzed symptoms – ‘non-sexual’, such as panic attacks, were not so clearly related to the burdensome circumstances.
Conclusions. The presence of adverse life events concerning sexuality, not necessarily the most serious ones e.g. abuses, but such as inadequate sex education, child punishing for masturbation or sexual plays, unwanted sexual initiation, are associated with a higher occurrence of most of the analyzed symptoms in the sphere of sexuality. Weaker connection for other than sexual neurotic symptoms suggests that the impact of childhood sexual trauma is
mainly focused on the area of sexual dysfunctions.
Słowa klucze: wydarzenia urazowe z dzieciństwa, dysfunkcje seksualne, objawy zaburzeń nerwicowych, obraz zaburzeń nerwicowych, etiopatogeneza, czynniki ryzyka
Keywords: childhood trauma, sexual dysfunctions, symptoms of neurotic disorders, neurotic disorders’ picture, etiopathogenesis, risk factors



Psychiatria Polska
2013, tom XLVII, numer 3
strony 433–442

Beata Łabuz-Roszak, Katarzyna Kubicka-Bączyk, Krystyna Pierzchała,
Maciej Horyniecki, Agnieszka Machowska-Majchrzak, Daria Augustyńska-Mutryn,
Konrad Kosałka, Krzysztof Michalski, Dominika Pyszak, Joanna Wach
Jakość życia chorych na stwardnienie rozsiane – związek z cechami klinicznymi choroby, zespołem zmęczenia
i objawami depresyjnymi

ENGLISH FULLTEXT: Quality of life in multiple sclerosis – association with clinical features, fatigue and depressive syndrome
Streszczenie
Wstęp: Celem przeprowadzonych badań była ocena jakości życia chorych na stwardnienie rozsiane (SR) w zależności od cech klinicznych choroby, współwystępującego zmęczenia i objawów depresyjnych.
Metody: Badana grupa obejmowała 61 chorych na SR (45 kobiet i 16 mężczyzn) w średnim wieku 38,6±11,4 lat. Średni czas trwania choroby wynosił 7,1±6,1 lat. Grupę kontrolną stanowiło 30 zdrowych ochotników. W badaniu zastosowano: Kwestionariusz Oceny Jakości Życia EuroQol 5D (EQ5D) wraz ze skalą wizualną EuroQol-VAS, Zmodyfikowaną Skalę Wpływu Zmęczenia (Modified Impact Fatigue Scale, MIFS) oraz Skalę Depresji Becka (Beck Depression Inventory, BDI).
Wyniki: W badanej grupie chorych na SR stwierdzono znamiennie gorszą jakość życia w odniesieniu do grupy kontrolnej. Na wyniki skal EQ-5D i EQ-VAS istotny wpływ miał wiek, przebieg choroby, sprawność chorych i prowadzone leczenie. Zaobserwowano ponadto istotną statystycznie zależność pomiędzy wynikami kwestionariuszy samooceny jakości życia a zmęczeniem i objawami depresyjnymi.
Wnioski: Zastosowane skale potwierdziły, iż jakość życia chorych na SR jest znamiennie gorsza, zwłaszcza u osób starszych, z wtórnie postępującą postacią choroby, mniej sprawnych ruchowo, nie leczonych. Obecność zespołu zmęczenia i objawów depresyjnych istotnie wpływa na samoocenę jakości życia. Kompleksowa opieka nad chorym na SR powinna uwzględnić rozpoznanie i leczenie zmęczenia i depresji, co może wpłynąć pozytywnie na poprawę jakości życia.
Summary
Introduction. The aim of the study was to assess the health related quality of life in patients suffering from multiple sclerosis (MS) in association with clinical features, fatigue and depressive symptoms.
Methods. The examined group consisted of 61 patients (45 women and 16 men) in the mean age of 38.6±11.4. The mean duration of disease was 7.1±6.1 years. The control group consisted of 30 healthy volunteers. The following questionnaires were used: EuroQol (EQ5D) with visual scale EuroQol-VAS, Modified Impact Fatigue Scale (MIFS) and Beck Depression Inventory (BDI).
Results. The quality of life in the examined group of MS patients was significantly lower in comparison to the control group. Results of EQ-5D and EQ-VAS were influenced by age, disease course, level of disability and carried treatment. Statistically significant association was also found between results of the questionnaires assessing quality of life and either fatigue or depressive symptoms.
Conclusion. The used questionnaires confirmed that quality of life in patients with MS is significantly worse, especially in the older people with secondary progressive course of the disease, more disable and not treated. Presence of fatigue and depressive symptoms influenced the self-assessment of quality of life. Complex care of MS patient should consider diagnosis and treatment of fatigue and depression which could improve their quality of life.
Słowa klucze: stwardnienie rozsiane, jakość życia, zmęczenie, depresja
Key words: quality of life, multiple sclerosis, fatigue, depression



Psychiatria Polska
2013, tom XLVII, numer 3
strony 443–451

Anna Zielińska, Anna Kaźmierczak-Mytkowska, Anita Bryńska
Zaburzenia psychiczne i poznawcze u dzieci z wrodzonym zakażeniem HIV – przegląd piśmiennictwa
Psychiatric disorders and cognitive outcomes in children and adolescent with perinatally acquired HIV – a review
Streszczenie
Badania poświęcone konsekwencjom zakażenia HIV w zakresie zdrowia psychicznego dotyczą głównie osób dorosłych, niewiele z nich odnosi się do specyficznej grupy chorych, jaką są dzieci z zakażeniem wrodzonym. Badania wskazują na wyższą częstość zaburzeń psychicznych w tej grupie, wyraźny jest również negatywny wpływ obecności wirusa na funkcje poznawcze, szczególnie w zakresie koncentracji uwagi. Wśród możliwych przyczyn zaburzeń psychicznych i poznawczych zwraca się uwagę nie tylko na neurotoksyczny wpływ wirusa HIV na OUN, ale także na inne czynniki, jak świadomość choroby przewlekłej, wpływ zakażeń oportunistycznych, skutki uboczne leczenia przeciwwirusowego. Występowanie zaburzeń psychicznych w omawianej grupie chorych oprócz bezpośrednich konsekwencji zdrowotnych wiąże się także z gorszym stosowaniem się do zaleceń lekarskich oraz narastaniem zachowań sprzyjających rozprzestrzenianiu się zakażenia HIV. Artykuł jest przeglądem piśmiennictwa poświęconego zaburzeniom psychicznym oraz poznawczym u dzieci z wrodzonym zakażeniem HIV.
Summary
The main focus of research on consequences of HIV infection is on adult population and not much attention is given to children, especially to children with perinatally acquired HIV. Researches have shown higher frequency of mental disorders in this group.   HIV infection also has a negative impact on cognitive functions, especially attention concentration. Among the possible causes of mental disorders and cognitive impairment, attention is not only paid
to the neurotoxic effects of HIV on the CNS, but also on other factors, such as awareness of chronic disease, the impact of opportunistic infections and side effects of antiviral therapy. Comorbid psychiatric disorders correlate with worse compliance and higher prevalence of risk behaviors among infected adolescents. This article reviews what is known about psychiatric disorders and cognitive disorders among perinatal HIV-infected children.
Słowa klucze: HIV, zaburzenia psychiczne, dzieci
Key words: HIV, mental disorders, children



Psychiatria Polska
2013, tom XLVII, numer 3
strony 453–463

Sylwia Kalinowska, Beata Trześniowska-Drukała, Jerzy Samochowiec
Zaburzenia neuropoznawcze w przebiegu zakażenia wirusem HIV
ENGLISH FULLTEXT: HIV-associated neurocognitive disorders
Streszczenie
Zakażenie wirusem HIV jest ważkim problemem zdrowotnym i społecznym. W Polsce, podobnie jak na świecie, osoby zakażone wirusem HIV to głównie ludzie młodzi. Oprócz typowych zaburzeń immunologicznych powoduje ono zaburzenia poznawcze, motoryczne i behawioralne. Celem niniejszego artykułu jest przedstawienie aktualnego stanu wiedzy na temat zaburzeń neuropoznawczych związanych z zakażenim wirusem HIV (HIV-associated neurocognitive disorder /HAND/).
Summary
HIV infection is an important medical and social problem. In Poland, similarly to other countries, patients with HIV infections are mostly young people. Apart from typical immunologic pathologies, the HIV infection leads to some neurocognitive, motoric and behavioral disorders. The aim of this paper is to present the up-to-date knowledge of HIV-associated neurocognitive disorders (HAND).
Słowa klucze: zaburzenia poznawczo-ruchowe w zakażeniu HIV
Key words: HIV-associated cognitive motor complex



Psychiatria Polska
2013, tom XLVII, numer 3
strony 465–474

Magdalena Roessler-Górecka, Szczepan Iwański, Joanna Seniów
Wartość pomiaru samoopisowego w diagnostyce neuropsychologicznej pacjentów z uszkodzeniem mózgu
ENGLISH FULLTEXT: The value of self-report methods in neuropsychological diagnostics of patients after brain injury
Streszczenie
Metody samoopisowe są często stosowane w medycynie i psychologii. W badaniu pacjentów z uszkodzeniami mózgu ich wiarygodność może być jednak ograniczona. Wynika to z różnorodności ograniczeń jakich doświadczają chorzy: zaburzeń poznawczych, patologicznej męczliwości, trudności w odróżnianiu objawów psychogennych od tych będących następstwem  uszkodzenia ośrodkowego układu nerwowego – OUN), jak również anozognozji, czyli niepełnego wglądu we własne funkcjonowanie. W artykule omawiane są najistotniejsze ograniczenia związane z zastosowaniem popularnych narzędzi kwestionariuszowych w populacji chorych z uszkodzeniami mózgu oraz próby dostosowania metod samoopisowych do wymagań diagnostyki wspomnianej populacji badanych. Proponowane modyfikacje obejmują m.in. specjalną konstrukcję narzędzi (odpowiednia treść i liczba pytań, sposób udzielania odpowiedzi), uzupełnianie danych testowych informacjami od osób bliskich, łączenie metod kwestionariuszowych z bardziej obiektywnymi narzędziami diagnostycznymi oraz kontrolowane warunki przeprowadzania badania. Chociaż w przypadku pacjentów z uszkodzeniami mózgu ryzykowna jest ocena ich funkcjonowania bazująca tylko na samoopisie, pozostaje on jednak istotny, jako sposób ujawnienia subiektywnych doświadczeń i opinii chorego.
Summary
Self-report methods are commonly applied in medicine and psychology. However, their diagnostic value in assessment of patients with acquired brain damage can be limited due to a number of various difficulties encountered by these patients, including cognitive disorders, fatigue, similarity of psychopathological and somatic symptoms, psychological reaction to the disease and limited or lack of insight (anosognosia).In our article we highlight the most important limitations of application of popular frequently used questionnaires in evaluation of brain-injured patients. We also discuss the possible ways of adjusting self-report techniques to requirements of diagnostic process in this clinical population. Proposed modifications refer to, among others, specific construction of diagnostic tools (appropriate content and number of questions, methods of measuring responses), collecting information from relatives, using questionnaires along with more objective measures, and controlling conditions in which the assessment is carried out. Although relying only on self-report methods can be misleading, for an aware clinician it is still an important source of data on patient’s subjective opinion and on the way they experience their symptoms.
Słowa klucze: uszkodzenie mózgu, kwestionariusz, samoświadomość
Key words: brain injury, questionnaire, self-awareness



Psychiatria Polska
2013, tom XLVII, numer 3
strony 475–485

Małgorzata Piskunowicz, Maciej Bieliński, Adam Zgliński, Alina Borkowska
Testy fluencji słownej – zastosowanie w diagnostyce neuropsychologicznej
Verbal fluency tests – application in neuropsychological assessment
Streszczenie
Wśród metod badania procesów poznawczych testy fluencji słownej (TFS) mają ugruntowaną pozycję. Znajdują zastosowanie w ocenie neuropsychologicznej w chorobach neurologicznych i psychicznych. Artykuł ma na celu przybliżenie aktualnej wiedzy na temat TFS zarówno klinicystom, jak i badaczom. Przedstawia założenia teoretyczne na temat zaangażowanych w wykonanie zadań procesów poznawczych, przede wszystkim procesów pamięci i funkcji wykonawczych. Omawia wyniki badań mierzących fluencję słowną u osób zdrowych i chorych z wykorzystaniem neuroobrazowania wskazując na struktury OUN związane z wykonaniem zadania fluencji słownej z zastosowaniem różnych kryteriów. Wyniki dość zgodnie podkreślają rolę płatów czołowych oraz okolic skroniowych, ale też inne struktury – tak korowe, jak i podkorowe wykazują aktywność podczas wykonania zadania i mają związek z uzyskanym wynikiem. Artykuł opisuje metody jakościowej analizy wyników i wyniki badań, w których zostały one zastosowane. Zwraca także uwagę na właściwości psychometryczne narzędzia, związek wykonania testu ze zmiennymi demograficznymi oraz wskazuje na ograniczenia związane z brakiem polskiej normalizacji.
Summary
Verbal fluency tests (VFT) have established position in methodology of cognitive functions research. They are used in neuropsychological assessment of neurological and psychiatric diseases. This article’s aim is to present current knowledge of the VFT both to clinicians and researchers. It describes models of cognitive processes involved in task performance mainly: semantic memory access and executive functions. and. It describes studies on verbal fluency both in healthy and impaired subjects involving neuroimaging discussing neuroanatomical structures involved in task performance. Authors are quite unanimous as to connection between frontal and temporal lobes condition and task performance, but also other cortical and subcortical structures seem to be involved. Methods of qualitative performance analysis and studies applying them are further described. This article brings up also important questions of psychometric and demographic characteristics of the task and limitations arising from the lack of Polish norms of the  tool.
Słowa klucze: fluencja słowna, klastery, neuroobrazowanie
Key words: verbal fluency, clustering, neuroimaging



Psychiatria Polska
2013, tom XLVII, numer 3
strony 487–498

Katarzyna Zabłocka-Słowińska, Katarzyna Jawna, Jadwiga Biernat
Interakcje pomiędzy syntetycznymi lekami stosowanymi w wybranych schorzeniach ośrodkowego układu nerwowego a suplementami diety i lekami ziołowymi
Interactions between synthetic drugs used in treatment of selected central nervous system disorders and dietary supplements and herbal drugs
Streszczenie
Ryzyko wystąpienia interakcji pomiędzy składnikami suplementów diety i leków ziołowych a lekami syntetycznymi zwiększa się, gdy chorzy leczeni są przewlekle, np. z powodu zaburzeń funkcji ośrodkowego układu nerwowego – schorzeń psychicznych, choroby Parkinsona i Alzheimera. Na podstawie piśmiennictwa naukowego wykazano, że jednoczesne przyjmowanie antydepresantów bądź leków przeciwpsychotycznych oraz leków ziołowych lub suplementów diety zawierających: ziele dziurawca, korzeń kozłka lekarskiego, liść miłorzębu dwuklapowego, szyszki chmielu, a także składniki pożywienia: błonnik lub kwas foliowy,  może prowadzić do wystąpienia trudnych do interpretacji skutków interakcji. Podczas leczenia choroby Parkinsona należy ostrożnie stosować suplementację diety błonnikiem, a w przypadku terapii choroby Alzheimera – suplementami diety i lekami ziołowymi zawierającymi liść miłorzębu dwuklapowego. Znajomość wyżej wymienionych interakcji jest niezbędna do skutecznie prowadzonej terapii omawianych chorób. Wiedza ta powinna być jednak stale weryfikowana w związku z pojawianiem się coraz większej liczby produktów, często o złożonym składzie.
Summary
The risk of interaction between dietary supplements, herbal drugs and synthetic drugs increases when patients are treated chronically, e.g. due to impairment of central nervous system (CNS) – depression, psychotic disorders, Parkinson’s and Alzheimer’s diseases. On the basis of scientific literature, there was shown that simultaneous intake of antidepressants, antipsychotic drugs and herbal drugs or dietary supplements containing: St. John’s wort, valerian  root, ginkgo biloba leaf, hops, and food ingredients: dietary fiber or folic acid, may lead to interactions. Dietary fiber supplementation should be applied carefully during treatment of Parkinson’s disease and in case of Alzheimer disease treatment – supplements containing ginkgo biloba leaf can increase the risk of interaction. Knowledge of these interactions is essential in effective treatment of this illness. However this area of science should be verified constantly due to growing number of new products registered as a supplements – often with complex composition.
Słowa klucze: suplement diety, lek ziołowy, interakcje, zaburzenia OUN
Key word: dietary supplement, herbal drug, interactions, CNS disorders



Psychiatria Polska
2013, tom XLVII, numer 3
strony 499–510

Katarzyna Simonienko, Napoleon Waszkiewicz, Agata Szulc
Roślinne środki odurzające – aktualnie obowiązująca lista w Polsce
ENGLISH FULLTEXT: Psychoactive plant species – actual list of plants prohibited in Poland
Streszczenie
Zgodnie z ustawą z dnia 20 marca 2009 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz. U. Nr 63 poz. 520) lista roślin nielegalnych w Polsce poszerzona została o 16 gatunków. Do tego czasu figurowały na niej konopie, mak, krzew koki oraz większość ich produktów. Obecny spis roślinnych środków odurzających obejmuje gatunki znacząco wpływające na funkcjonowanie OUN, stosunkowo mało znane i rzadko opisywane w piśmiennictwie krajowym. Zazwyczaj pochodzą one z odległych zakątków świata, gdzie wśród kultur pierwotnych stosowane są do celów  rytualnych. W naszej cywilizacji zwykle używane są eksperymentalnie, rekreacyjnie lub dla wywołania określonych działań narkotycznych. Efekty ich stosowania są różne –  charakterystyczne lub mniej typowe, mogące fałszować obraz używania innych środków psychoaktywnych, choroby psychicznej lub rozmaitych stanów patologicznych. Zawarte w  roślinach substancje aktywne mogą  też wchodzić w interakcje z lekami przyjmowanymi przez pacjenta, oddziaływać toksycznie na narządy wewnętrzne, stanowić poważne zagrożenie dla zdrowia, a nawet  prowadzić do śmierci. Niniejszy artykuł przybliża skład biochemiczny i oddziaływanie głównych substancji aktywnych zawartych w szesnastu gatunkach roślin figurujących na obecnie obowiązującej w naszym kraju liście środków odurzających.
Summary
According to the Act on Counteracting Drug Addiction (20-th of March, 2009, Dz. U. Nr 63 poz. 520.) the list of federally prohibited plants in Poland was expanded to include 16 new species. Until that time the only illegal plant materials were cannabis, papaver, coca and most of their products. The actual list of herbal narcotics includes species which significantly influence on the central nervous system work but which are rarely described in the national literature. The plants usually come from distant places, where – among primeval cultures – are used for ritual purposes. In our civilization the plants are usually used experimentally, recreationally or to gain particular narcotic effects. The results of the consumption vary: they can be specific or less typical, imitate other substances intake, mental disorders or different pathological states. The plant active substances can interact with other medicaments, be toxic to internal organs, cause serious threat to health or even death. This article describes the sixteen plant species, which are now prohibited in Poland, their biochemical ingredients and their influence on the human organism.
Słowa klucze: rośliny, narkotyki, etnobotanika
Key words: plant, drug, ethnobotany



Psychiatria Polska
2013, tom XLVII, numer 3
strony 511–518

Błażej Grodner, Dariusz Sitkiewicz
Enancjomery: nowy problem w farmakoterapii depresji?
ENGLISH FULLTEXT: Enantiomers: a new problem in pharmacotherapy of depression?
Streszczenie
Enancjomery jako optycznie czynne formy leków wywierają obecnie duży wpływ na większość obszarów farmakoterapii. Duże zainteresowanie budzą one w dziedzinie psychiatrii a szczególnie w leczeniu depresji. Jest to spowodowane faktem iż enancjomery (chiralne formy) wielu leków mogą charakteryzować się różnymi profilami farmakokinetycznymi, farmakologicznymi lub farmakogenetycznymi. Dlatego też w wielu przypadkach zastosowanie pojedynczego enancjomeru danego leku może mieć ogromną przewagę nad dotychczas stosowanymi formami i prowadzić do zdecydowanej poprawy obecnych metod leczenia. Przykładem jest stereoselektywna właściwość takiego leku psychotropowego jak fluoksetyna należąca do grupy selektywnych inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI).
Summary
Enantiomers as a optically active forms of drugs now have a big impact on most areas of pharmacotherapy. They arouse a large interest in the field of psychiatry and especially in the treatment of depression. This is due to the fact that enantiomers (chiral forms) of many drugs may have a different pharmacokinetic, pharmacological or pharmacogenetic profiles. Therefore, in many cases the use of a single enantiomer of the drug may have huge advantages over previously used forms and lead to strong improvement of the current treatments. An example is the stereoselective property of such a psychotropic drug fluoxetine as belonging to a group of selective serotonin reuptake inhibitors (SSRI).
Słowa klucze: fluoksetyna, depresja, psychiatria
Key words: fluoxetine, depression, psychiatry


Psychiatria Polska
2013, tom XLVII, numer 3
strony 519–530

Beata Daniluk, Aneta R. Borkowska, Agnieszka Kaliszewska
Wybrane aspekty poznania społecznego u pacjenta z pełną agenezją ciała modzelowatego (ACC) i zespołem Arnolda-Chiari – studium przypadku
Selected aspects of social cognition in patient with total agenesis of the corpus callosum (ACC) and Arnold-Chiari desease – case study
Streszczenie
Cel. Celem przeprowadzonych badań była charakterystyka kompetencji emocjonalno-społecznych i umiejętności komunikacyjnych 16–letniego pacjenta z ACC i chorobą Arnolda-Chiari oraz inteligencją wyższą niż przeciętna.
Metoda. Zastosowano Baterię Testów do Badania Funkcji Językowych i Komunikacyjnych Prawej Półkuli Mózgu (RHLB-PL).
Wyniki. Ogólny wynik w RHLB-PL sugeruje zaburzenia językowe i komunikacyjne. Największe problemy były obserwowane w obszarze samokontroli zachowania i zdolności dyskursywnych. Pacjent miał trudności w utrzymywaniu tematu dyskursu, powstrzymywaniu się od tworzenia niepowiązanych tematów i komentarzy, wtrącania nieadekwatnych uwag. Zaobserwowano problemy w rozumieniu humoru oraz dysocjację pomiędzy relatywnie wysokim poziomem zdolności analizowania metafor pisanych a niskim poziomem percepcji i wyjaśniania metafor rysunkowych.  Wyniki w prozodii językowej były przeciętne.
Wnioski. Pacjent M.J. z agenezją ciała modzelowatego prezentował wiele deficytów typowych przy uszkodzeniach prawej półkuli mózgu. Można wyjaśniać ten fakt w kontekście zaburzeń między półkulowego transferu, szczególnie materiału złożonego.
Summary
Aim. The goal of the research was a characteristic of emotional-social competencies and communicative abilities in a 16-years old patient with ACC and Arnold-Chiari disease and higher than average intelligence.
Method. RHLB-PL was applied.
Results. Total score in RHLB-PL suggested language and communication impairment. The greatest problems were observed in the field of behavioral self-control and discourse abilities. The patient had difficulties in the topic of the discourse maintaining, resisting from production of unconnected topics and comments, interject inappropriate  remarks. Problems in humor comprehension and the dissociation between relative high level of written metaphors
analysis abilities and low level of Picture Metaphors perception and explanation were observed. Linguistic Prosody was average.
Conclusion. Patient M.J. with agenesis of corpus callosum presented high number of deficits typical in right hemisphere damage patients. It is possible to explain that fact in the context of interhemispheric transfer disorders, specially when complex material was processed.
Słowa klucze: agenezja corpus callosum, poznanie społeczne, umiejętności językowe i komunikacyjne, przetwarzanie emocjonalne
Key words: agenesis of CC, social cognition, language and communicative abilities, emotional processing



Psychiatria Polska
2013, tom XLVII, numer 3
strony 531–539

Aneta Tylec, Marcin Olajossy, Halina Dubas-Ślemp, Katarzyna Spychalska
Możliwość czy przymus leczenia? Anoreksja psychiczna – uregulowania prawne. Opis przypadku
The possibility or coercion treatment? Anorexia nervosa – legal regulations. A case report
Streszczenie
Anoreksja psychiczna (AP) jest rozpoznawana na podstawie ściśle określonych kryteriów diagnostycznych i wymaga leczenia, ponieważ wiąże się z największą śmiertelnością spośród wszystkich chorób psychicznych. W Polsce jadłowstrętu psychicznego (JP) nie uważa się za chorobę psychiczną, choć zdania badaczy i klinicystów są podzielone. Aby ograniczyć śmiertelne żniwo JP niezbędne są: prawidłowa i wczesna diagnoza, niezwłoczne rozpoczęcie właściwej terapii oraz odpowiednie regulacje prawne umożliwiające podjęcie leczenia osób z AP wbrew ich woli.  W naszej pracy przedstawiliśmy postępowanie wobec pacjentki z ciężką postacią anoreksji psychicznej, z przewagą zachowań restrykcyjnych oraz problem uregulowań prawnych związanych z przymusowym leczeniem osób z zaburzeniem odżywiania się.
Summary
Anorexia nervosa is diagnosed on the basis of well-defined diagnostic criteria and requires treatment, as it is associated with the highest mortality rate of all mental illnesses. In Poland, anorexia nervosa is not considered a mental illness, although the opinion of researchers and clinicians are divided. To reduce the death rate of AN correct and early diagnosis, appropriate treatment starting immediately and the appropriate regulations to allow people to take the AN treatment against their will are necessary. In our work, we presented the treatment of patients with severe mental anorexia with a predominance of restrictive behavior as well as the issue of regulations relating to the compulsory treatment of people with eating disorders.
Słowa klucze: anoreksja psychiczna, przymusowe leczenie, uregulowania prawne
Key words: anorexia nervosa, compulsory treatment, legal regulation



Psychiatria Polska
2013, tom XLVII, numer 3
strony 541–558

Janusz Heitzman, Alfreda Ruzikowska, Krystyna Tarczyńska, Ewa Waszkiewicz, Anna Pilszyk
Dzieciobójstwo czy zabójstwo? Studium przypadku 5-krotnego zabójstwa własnych dzieci – poszukiwanie psychopatologii
ENGLISH FULLTEXT: Infanticide or murder in a forensic psychiatric assessment. A case study 5-fold infanticide – the search of psychopathology
Streszczenie
Cel: Na przykładzie psychopatologicznego opisu sprawczyni zabójstwa pięciorga swoich dzieci oraz w oparciu o piśmiennictwo wskazano na  trudności jakie sprawia tak biegłym jak i sądowi różnicowanie pomiędzy dzieciobójstwem  i zabójstwem własnego dziecka. Przypadek: Przedstawiono niezwykle rzadki przypadek kobiety, która w okresie kilku lat zabiła pięcioro własnych dzieci bezpośrednio po ich urodzeniu.
Komentarz: Bardzo trudno rozstrzygnąć, czy pozornie racjonalna dla sprawczyni motywacja zabicia własnego dziecka zaraz po jego urodzeniu, może być dowodem szczególnego stanu psychopatologicznego, który jest następstwem porodu, czy też jest zaplanowanym z zimną kalkulacją zabójstwem. Zabicie dziecka przez matkę jest na tyle sprzeczne z naturą, że pozornie łatwo można doszukiwać się u niej cech psychozy lub stanu wyjątkowego. Gdy tego się nie dowiedzie pozostaje u biegłych przekonanie o niedoskonałości zarówno metod diagnostycznych jak i niewytłumaczalności zachowań człowieka.
Summary
Objective. The difficulties to distinguish between infanticide and murder of the woman own child, experienced by both experts and the court, have been discussed on the example of the psychopathological description of the perpetrator killing five of her children, and data from the literature.
Case. This paper describes an extremely rare case of the woman who has killed five of her children immediately after their birth over several years. Comment. It is very difficult to decide whether the seemingly rational motivation to kill her
own child shortly after their birth can be a proof of specific psychopathological state which is a consequence of childbirth or an assassination planned in cold blood. The act of killing a child by their own mother is so contrary to nature that it seems easy to find the ground for psychosis or a state of emergency. However, when neither of them has been proven the experts are left with the conviction of both diagnostic deficiency and inexplicability of human behaviour.
Słowa klucze: dzieciobójstwo, zabójstwo uprzywilejowane, psychologia sądowa, psychiatria sądowa
Key words: infanticide, murder privileged, forensic psychology, forensic psychiatry



ISSN 0033-2674 (PRINT)

ISSN 2391-5854 (ONLINE)


Inne strony PTP:
Other PTP websites:

www.psychiatria.org.pl
www.psychiatriapsychoterapia.pl

www.archivespp.pl
www.psychoterapiaptp.pl

Psychiatria Polska
INDEXED IN:
Thomson Reuters Master List
Science Citation Index Expanded
Journal Citation Reports
(Impact Factor 0,884)

Medline/Index Medicus
MNiSW (15 pkt)
Scopus/SCImago
EMBASE/Excerpta Medica
PsycINFO, EBSCO, DOAJ
Index Copernicus (18.59)
Erih Plus, Cochrane Library
CrossRef/DOI

Psychiatria Polska
is an open access journal


We recommend:
Pharmacological Reports



+48  518-330-994
kontakt z Biurem KRW PTP